Bildung door te doen

Plaats een reactie
Mijn artikelen

“De pedagogische opdracht van het onderwijs is het wekken van verlangen in een ander mens om als subject in de wereld te willen (be)staan, om op een volwassen manier in de wereld te willen staan. Dit kunnen we niet dwingen. Dat is de reden waarom het educatieve gebaar zwak en voorzichtig dient te zijn” (Biesta, 2017).

In 2008 ben ik voor Saxion alleen naar China geweest. In China reizen is alsof je als een blinde je weg moet proberen te vinden. Alle talige uitingen in de publieke ruimte zijn in het Chinees. De visuele uitingen komen voort uit een zo andere culturele geschiedenis dat ze niet te begrijpen zijn. Chinezen kunnen geen westerse tekens lezen. Ik werd er mee geconfronteerd dat ik niet kon terugvallen op gewoontes waarvan ik me de meeste tot dat moment niet bewust was. Een kaartje kopen voor een treinreis van Shanghai naar Hangzhou bleek een enorme leerervaring.

De toekomst van onze huidige jongeren is enigszins vergelijkbaar met mijn ervaring in China. Onder invloed van snelle ontwikkelingen in de technologie, milieuproblemen, energievraagstukken en sociale media verandert de manier waarop we samenleven in een sneltreinvaart. Aangeleerde skills en gewoontes zijn niet meer toereikend om succesvol te kunnen functioneren in deze dynamische wereld. Er wordt wel gesproken van een ‘derde industriële revolutie’ (Rifkin, 2012) omdat er duidelijke overeenkomsten zijn met de eerste industriële revolutie aan het begin van de negentiende eeuw. De introductie van nieuwe technologieën als het elektrische licht en de stoommachine had een enorme invloed op de maatschappij. Kleine werkplaatsen groeide uit tot grote fabrieken (Wikipedia, n.d.). Hierdoor werden fabrieksarbeiders steeds afhankelijker van de almaar machtig wordende industriëlen. Wilhelm von Humboldt introduceerde in die tijd het begrip ‘Bildung’ in zijn essay ‘Theorie der Bildung des Menschen’. Hierin pleit hij ervoor dat de opdracht van het onderwijs moet zijn om mensen op te leiden tot sterke persoonlijkheden waardoor ze weerbaar worden tegen de macht van deze industriëlen (von Humboldt, 1793).

Ook nu is het van groot belang dat onze toekomstige wereldburgers zich ontwikkelen tot actieve zelfstandig denkende persoonlijkheden (Krabbe, 2018). Net als ten tijde van de eerste industriële revolutie ligt hier een opdracht voor het onderwijs. De focus zal moeten verschuiven van skills naar persoonlijke ontwikkeling en bewustzijn. Peter Bieri heeft in zijn essay ‘Hoe zou het zijn om ontwikkeld te zijn’ (Bieri, 2008) een aantal thema’s beschreven die gebruikt kunnen worden om daar invulling aan te geven. Het is van cruciaal belang aan te sluiten bij de ervaring, de taal, van de student op een manier dat deze geprikkeld wordt zijn intelligentie te gebruiken (Ranciere, 2007) en de ruimte te bieden zelf te bepalen wat geleerd wordt.

Het educatieve gebaar van de docent onderbreekt het denken, willen en doen door een simpele zin: “Kijk daar”. Het is van belang dat er tijd is om die onderbreking te kunnen ondergaan, verlangens te ontmoeten zonder zekerheid van de uitkomst, inzicht te krijgen. Kunst kan vanwege zijn specifieke verschijningsvormen onderbreken, de aandacht richten, vertragen. Kunst verbindt met de materiële beleving van tijd (Biesta, 2017). Het kunstzinnig proces kan als basis dienen om een situatie te ontwerpen die het mogelijk maakt deze onderbreking te ondergaan, onzekerheid te ervaren, emoties te beleven en inzicht te krijgen.

Bronnen

Bieri, P. (2008). Hoe zou het zijn om ontwikkeld te zijn. 22.08.2008 Groene Amsterdammer, 18–21.
Biesta, G. (2017). Door kunst onderwezen willen worden. Arnhem: ArtEZ press.
Krabbe, T. (2018, November 17). Gevaar van gedachteloosheid. Tubantia.
Ranciere, J. (2007). De ontwetende meester. Leuven: Acco.
Rifkin, J. (2012). A Sustainable Third Industrial Revolution, 1–4.
von Humboldt, W. (1793). Theorie der Bildung des Menschen. Wilhelm von Humboldt: Werke 1, 1785-1795. Retrieved from http://www2.ibw.uni-heidelberg.de/~gerstner/Humboldt_Theorie_der_Bildung.pdf
Wikipedia. (n.d.). Industriële revolutie. Retrieved November 16, 2018, from https://nl.wikipedia.org/wiki/Industriële_revolutie

The Author

Saxion Creative Media & Game Technologies, Hoofddocent Saxion Living Arts, voorzitter Qua Art - Qua Science, bestuurslid Minor Doing Business with China, module-coördinator en docent Bildung Minor Tomorrow's World India, ontwikkelaar, coordinator en docent 2e-jaars Student Master Kunsteducatie (ArtEZ Zwolle)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.